BADGER, George Percy

(ö. 1815-1888)

İngiliz müsteşrik.

Londra’nın kuzeydoğusundaki Chelmsford’da doğdu. Ailesi, çocukluğu ve yetişme tarzı hakkında yeterli bilgi yoktur. İngiliz ordusunda çavuş olan babası, muhtemelen görevle gittiği Malta’da öldüğünde Badger on dokuz yaşındaydı. Burada sıkıntı içinde ve kayda değer bir resmî eğitim almadan yetişti. Yabancı dil öğrenmeye karşı büyük bir kabiliyeti olduğundan kısa zamanda Malta dilini ve halk Arapça’sının mahallî bir lehçesi olan bu dile hâkimiyeti sayesinde diğer Ortadoğu lehçelerini öğrendi.

1835-1836’da gerçekleştirdiği ilk Ortadoğu ziyareti çerçevesinde gittiği Beyrut’ta Arapça çalışmalarını devam ettirdi. Malta’ya dönüşünde katıldığı Anglikan Kilisesi Misyonerlik Teşkilâtı’nın (Anglican Church Missionary Society) Valletta’daki yayınevinin Arapça bölümünde mütercim ve matbaacı olarak eğitim gördü. Burada, aralarında modern Arap dili ve edebiyatının öncülerinden olan Lübnanlı meşhur yazar Fâris eş-Şidyâk’ın da bulunduğu ilim adamları ve gezici vâizlerden müteşekkil bir gruba katıldı. Badger, özellikle Fâris eş-Şidyâk’tan, başta sözlüğünün hazırlanmasında olmak üzere çok faydalandı.

1841’de Malta’dan ayrılarak rahiplik yapmak üzere İngiltere’ye gittiyse de 1842-1862 yılları arasındaki dönemin büyük bir kısmını çeşitli görevlerle yine Ortadoğu’da geçirdi. Kuzey Irak’taki Nestûrî Kilisesi’ne yaptığı ziyaretin izlenimlerini dile getiren eserini 1852’de yayımladı (The Nestorians and their Rituals).

1845’te tayin edildiği Bombay Piskoposluğu’na bağlı papazlık görevini 1862’ye kadar sürdürdü. Vaktinin çoğunu geçirdiği Aden’de, 1854’ten itibaren de mahallî İngiliz idaresinin Güney Yemen’deki Arap kabileleriyle olan ilişkilerinde takip edeceği diplomatik ve politik yaklaşımın belirlenmesinde önemli bir rol üstlendi. Buradaki yetkililerden büyük bir saygı gören Badger, bunların başında gelen Sir James Outram tarafından Arabistan ve Hûzistan’a karşı düzenlenen bir askerî sefere dahil edildi.

1860’ta Uman’a gönderilen komisyonda görev aldı. Bu görevi sırasında kendisine Uman Sultanı Seyyid Süveynî tarafından, Humeyd b. Muhammed b. Rüzeyk’ın (ö. 1274/1857), 661-1856 yılları arası Uman tarihi üzerine hazırladığı el-Fethu’l-mübîn fî sîreti’s-sâdeti’l-Bû Saîdiyyîn adlı eserinin bir yazma nüshası hediye edildi. Badger İngilizce’ye çevirdiği bu eseri uzun bir mukaddime, dipnotlar ve bazı eklerle 1870’e kadar getirerek History of the Imams and Seyyids of Oman adıyla yayımladı (London 1871; New York 1963). Sonraki araştırmalarda bu neşrin eserin eksik bir nüshasına dayandığı ve bazı tercüme yanlışları ihtiva ettiği belirtilmişse de Badger’in yaptığı açıklamalar ve ilâvelerle bu kaynağın değerini oldukça arttırdığı kabul edilmektedir.

Badger Mısır’da ziyaretçi görünümünde geçirdiği 1861-1862 kışı boyunca, bölgedeki muhtemel savaşları planlayan eski dostu General Outram için, ülkedeki askerî istihkâmlarla o sıralarda inşa halinde olan Süveyş Kanalı hakkında istihbarat çalışmaları yaptı; istihbaratçılara gerekli bütün incelikleri içeren çeşitli raporlar hazırladı.

1872 ve 1878’de Zengibar’a gönderilen diplomatik misyonlarda bulundu. Bu iki seyahat dışında ömrünün 1862-1888 arasındaki son yirmi altı yılını ilmî araştırmalarla geçirdi. Bu çalışmalarının en önemlisi An English-Arabic Lexicon/Kitâbü’z-Zahîreti’l-ilmiyye fi’l-lugateyni’l-İnkilîziyye ve’l-ǾArabiyye (London 1298/1881; Harward 1898; Beyrut 1967, 1968, 1980) adlı sözlük olup İngilizce kelime ve deyimlerin klasik Arapça’daki

ve mahallî lehçelerdeki karşılıklarını büyük bir ustalıkla vermesi yönünden değerli bir eserdir. 1872-1881 arasındaki dokuz yılını telifi ve dizgisinin tashihiyle geçirdiği, daha önce benzeri yapılmamış böyle bir eseri hazırlamasının sebebi, Malta’da 1830’lu yıllarda yürüttüğü yayıncılık faaliyetleri çerçevesinde eğitimle ilgili çeşitli eserlerin İngilizce’den Arapça’ya çevirisini yaparken karşılaştığı tercüme güçlükleridir.

Diğer önemli eserleri ise şunlardır: 1. Description of Malta and Gozo (Malta 1838; Valletta 1851; Malta 1858). İlk kitabı olup Malta’nın kültürü, folkloru, coğrafyası, topoğrafyası ve tarihi üzerine çocukluğundan beri edindiği ilmî birikimine dayanarak yazdığı, benzerlerine kıyasla oldukça faydalı ve ilgi çekici bilgilerle dolu popüler bir eserdir. Daha sonra N. Zammit’in ilâveleriyle Historical guide to Malta and Gozo adı altında yeniden neşredilmiştir (Malta 1870, 1872, 1879). 2. Kitâbü’l-Muhâvereti’l-ünsiyye (Malta 1840). İngilizce öğrenen talebeler için Ahmed Fâris ile birlikte hazırladığı bu eser Arapça-İngilizce alıştırmalarla bir kısmı Batı medeniyet ve kültürünün üstünlüğünü telkin eden çeşitli diyalogları içermektedir. 3. The Nestorians and their Rituals. 1842-1844 ve 1850’de Mezopotamya’ya yaptığı misyonerlik gezisinin izlenimlerini yansıtan, Suriye Ya‘kubîleri, Katolikleri ve Keldânîleri’nin mevcut durumunu, Kuzey Irak Nestûrîleri ve Yezîdîleri’nin dinî ilkelerini anlatan bir araştırma kitabıdır. 4. A Visit to the Isthmus of Suez Canal Works (London 1862). Süveyş Kanalı ile ilgili gözlemlerini içeren bir eserdir.

Badger’in bunlardan başka yayımlanmış çeşitli tercüme, ortak çalışma, edisyon, tebliğ ve raporları da bulunmaktadır (diğer eserleri için bk. Roper, s. 145-152).

BİBLİYOGRAFYA:

İbn Rüzeyk, el-Fethu’l-mübîn fî sîreti’s-sâdeti’l-Bû Saîdiyyîn (nşr. Abdülmün‘im Âmir - Muhammed Mürsî), Maskat 1397/1977, nâşirlerin girişi, s. mim; Serkîs, el-MuǾcem, I, 506; Brockelmann, GAL Suppl., II, 568, 823; A. S. Fulton - M. Lings, Second Supplementary Catalogue of Arabic Printed Books in the British Museum, London 1959, s. 202; Sa‘d Muhammed el-Hecresî, ed-Delîlü’l-bibliyûcrâfî li’l-merâci bi’l-vatani’l-Arabî, Kahire 1975, s. 138; Necîb el-Akıkı, el-Müsteşrikun, Kahire 1980, II, 58; Afîf Abdurrahman, el-Cühûdü’l-lugaviyye hilâle’l-karni’r-râbig gaşere’l-hicrî, Riyad 1403/1983, s. 506; W. H. Behn, Index Islamicus 1665-1905, Millersville 1989, s. 39, 46, 153, 240, 242; Geoffrey Roper, “George Percy Badger”, BSMES, II/2 (1977), s. 140-155.

Cengiz Kallek

Yorumlar

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizlenecek, genel görünümde yer almayacaktır.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <code> <img> <b> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Sponsorlu bağlantılar